Yüzde hesaplama nedir, ne işe yarar?
Yüzde (%), bir miktarın 100 eşit parçaya bölündüğünde kaç parçasına karşılık geldiğini gösterir. %20, "her 100'de 20" demektir. Yüzde, farklı büyüklükteki değerleri ortak bir ölçekte karşılaştırmayı sağladığı için alışverişten maaşa, vergiden sınav sonuçlarına kadar günlük hayatın her alanında kullanılır.
- Alışveriş: İndirimli fiyatı veya ne kadar indirim yapıldığını bulmak.
- Maaş ve kira: Zam veya kira artışının tutarını ve oranını hesaplamak.
- Vergi ve komisyon: KDV, stopaj, pazaryeri komisyonu gibi oransal kesintileri hesaplamak.
- Ders ve sınav: Doğru cevap oranını, başarı yüzdesini ve not dönüşümünü görmek.
- Fiyat ve enflasyon: Bir ürünün fiyatının yüzde kaç arttığını karşılaştırmak.
Yüzde nasıl hesaplanır? Formüller
| Soru | Formül | Örnek |
|---|---|---|
| A sayısının %B'si | A × B ÷ 100 | 250'nin %20'si = 50 |
| A, B'nin yüzde kaçı? | A ÷ B × 100 | 50, 250'nin %20'sidir |
| A'dan B'ye değişim | (B − A) ÷ A × 100 | 200 → 250: %25 artış |
| A'ya %B ekle | A × (1 + B ÷ 100) | 250 + %20 = 300 |
| A'dan %B çıkar | A × (1 − B ÷ 100) | 250 − %20 = 200 |
Örnek hesaplama
- Bir sayının yüzdesi: 480 TL'lik ürünün %15'i = 480 × 15 ÷ 100 = 72 TL.
- Yüzde kaç: 50 soruluk sınavda 42 doğru = 42 ÷ 50 × 100 = %84.
- Yüzde değişim: 200 TL'den 250 TL'ye çıkan fiyat = (250 − 200) ÷ 200 × 100 = %25 artış.
- Yüzde ekleme: 1.000 TL'ye %20 KDV eklenirse = 1.000 × 1,20 = 1.200 TL.
Pratik yüzde tablosu
| Yüzde | Kesir karşılığı | Kısayol |
|---|---|---|
| %10 | 1/10 | Virgülü bir basamak sola kaydırın |
| %25 | 1/4 | 4'e bölün |
| %50 | 1/2 | 2'ye bölün |
| %75 | 3/4 | 4'e bölüp 3 ile çarpın |
| %20 | 1/5 | 5'e bölün |
Dikkat: yüzde artış ve azalış simetrik değildir
Bir fiyat %20 artıp sonra %20 düşerse eski değerine dönmez. 100 TL önce 120 TL'ye çıkar, sonra %20 düşüşle 96 TL olur. Eski değere dönmek için gereken düşüş %16,67'dir.
Yüzde ile yüzde puan farkı
Faiz %40'tan %50'ye çıktığında artış 10 yüzde puandır, ancak göreli artış %25'tir. Haberlerde bu iki kavram sıkça karıştırılır.
Sık yapılan hatalar
- Art arda yüzdeleri toplamak: %10 ve ardından %20 indirim toplam %30 değil, 1 − 0,90 × 0,80 = %28 indirimdir.
- KDV'li fiyattan KDV'yi yüzde çıkarmak: 1.200 TL'den %20 çıkarınca 960 TL bulunur, ama KDV hariç fiyat 1.200 ÷ 1,20 = 1.000 TL'dir. Bunun için KDV hesaplama aracını kullanın.
- Yanlış tabana bölmek: Değişim oranı her zaman başlangıç değerine bölünerek bulunur.
İndirimli fiyat için indirim hesaplama, maaş artışı için maaş zammı hesaplama, orantı problemleri için oran orantı hesaplama araçlarına bakabilirsiniz.