Asal sayı nedir, bu hesaplama ne işe yarar?
1'den büyük olup yalnızca 1'e ve kendisine kalansız bölünebilen doğal sayılara asal sayı denir. 1 asal değildir; en küçük asal sayı 2'dir ve aynı zamanda tek çift asal sayıdır. Bu araç girdiğiniz sayının asal olup olmadığını söyler, sayıyı asal çarpanlarına ayırır, kaç pozitif böleni olduğunu ve kendisinden önceki ve sonraki asal sayıyı gösterir.
- Ortaokul ve lise matematiğinde asal çarpanlara ayırma ödevlerini kontrol etmek
- EBOB, EKOK ve kesir sadeleştirme sorularında ilk adımı hızla yapmak
- Bir sayının kaç böleni olduğunu bulmak (ör. 360'ın 24 böleni)
- Programlama ve şifreleme konularında asal sayı örnekleri bulmak
Bir sayının asal olup olmadığı nasıl anlaşılır?
Sayıyı, karekökünü aşmayan asal sayılara bölmeyi denemek yeterlidir. Hiçbirine tam bölünmüyorsa sayı asaldır. Karekökten büyük bir böleni varsa, karekökten küçük bir eşi de olmak zorundadır; bu yüzden daha ileriye bakmak gerekmez.
Örnek: 97 için √97 ≈ 9,8 olduğundan yalnızca 2, 3, 5 ve 7 denenir. Hiçbiri 97'yi bölmediği için 97 asaldır.
Asal çarpanlara ayırma nasıl yapılır?
Her doğal sayı, asal sayıların çarpımı olarak tek bir şekilde yazılabilir (aritmetiğin temel teoremi). Sayı, en küçük asaldan başlanarak bölünemeyene kadar tekrar tekrar bölünür.
Bölen sayısı = (a + 1) × (b + 1) × (c + 1) ... (a, b, c: asal çarpanların üsleri)Örnek hesaplama: 360
- 360 ÷ 2 = 180, 180 ÷ 2 = 90, 90 ÷ 2 = 45 → üç tane 2
- 45 ÷ 3 = 15, 15 ÷ 3 = 5 → iki tane 3
- 5 asaldır → bir tane 5
- Sonuç: 360 = 2³ × 3² × 5
- Bölen sayısı: (3+1) × (2+1) × (1+1) = 24
- 360'tan önceki asal sayı 359, sonraki asal sayı 367'dir.
100'e kadar asal sayılar
| Aralık | Asal sayılar |
|---|---|
| 1 – 25 | 2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23 |
| 26 – 50 | 29, 31, 37, 41, 43, 47 |
| 51 – 75 | 53, 59, 61, 67, 71, 73 |
| 76 – 100 | 79, 83, 89, 97 |
100'den küçük toplam 25 asal sayı vardır.
Sık yapılan hatalar
- 1'i asal saymak: Asal sayının tam olarak iki farklı böleni olmalıdır; 1'in yalnızca bir böleni vardır.
- Tek sayıları asal sanmak: 9, 15, 21, 51 ve 91 tek sayıdır ama asal değildir (91 = 7 × 13).
- Çarpanlarda asal olmayan sayı bırakmak: 360 = 2³ × 45 yazımı eksiktir; 45 de 3² × 5 olarak ayrılmalıdır.
Birden fazla sayının ortak bölenlerini ve katlarını bulmak için EBOB EKOK hesaplama, kesirleri sadeleştirmek için kesir hesaplama aracını kullanabilirsiniz.