Çember çevresi ve yarıçap hesaplama ne işe yarar?
Çember, bir merkeze eşit uzaklıktaki noktaların oluşturduğu kapalı eğridir; içi dolu hali dairedir. Çemberin dört temel ölçüsü yarıçap, çap, çevre ve alandır. Bunlardan biri bilindiğinde diğerleri π sayısı yardımıyla hesaplanabilir. Bu araç özellikle ters hesap için tasarlandı: elinizde yalnızca çevre ya da alan varsa yarıçapı ve çapı bulur.
- Atölye ve inşaat: Mezurayla çevresi ölçülen bir borunun, direğin veya ağacın çapını bulmak.
- Ev ve bahçe: Yuvarlak masa örtüsü, halı veya havuz için kenar şeridi uzunluğunu hesaplamak.
- Bisiklet ve araç: Teker çapından bir turda gidilen yolu (çevreyi) bulmak.
- Öğrenciler: Çember ve daire konusu, yay uzunluğu ve daire dilimi sorularını kontrol etmek.
Çemberin çevresi nasıl hesaplanır?
Çevre = 2 × π × r = π × d Alan = π × r² Çevreden yarıçap: r = C ÷ (2π) · Alandan yarıçap: r = √(A ÷ π) Yay uzunluğu = 2πr × (α ÷ 360) · Dilim alanı = πr² × (α ÷ 360)Burada r yarıçap, d çap, α derece cinsinden merkez açıdır. π ≈ 3,14159 alınır.
Örnek hesaplama
Bir ağacın gövde çevresi mezurayla 100 cm ölçüldü.
- Yarıçap = 100 ÷ (2 × 3,14159) ≈ 15,9155 cm
- Çap ≈ 31,831 cm
- Kesit alanı ≈ π × 15,9155² ≈ 795,7747 cm²
- 60° merkez açılı yay ≈ 16,6667 cm, dilim alanı ≈ 132,6291 cm²
Sık kullanılan değerler
| Çap | Yarıçap | Çevre | Alan |
|---|---|---|---|
| 10 cm | 5 cm | 31,42 cm | 78,54 cm² |
| 26 inç teker (66 cm) | 33 cm | 207,35 cm | 3.421 cm² |
| 1 m | 0,5 m | 3,14 m | 0,785 m² |
| 3 m (havuz) | 1,5 m | 9,42 m | 7,07 m² |
Dikkat edilmesi gerekenler
- Yarıçap ile çapı karıştırmak en sık yapılan hatadır. Çap, yarıçapın iki katıdır; formüle çapı yarıçap yerine koyarsanız alan dört kat büyük çıkar.
- Çevre birim uzunluk (cm, m), alan birim kare (cm², m²) cinsindendir. Sonuç, girdiğiniz birimle aynıdır.
- π için 3 veya 22/7 kullanmak yaklaşık sonuç verir; araç π'nin tam değerini kullanır.
- Yay ve dilim hesabı için merkez açıyı derece olarak girin. Radyan değeriniz varsa önce çevirin.
Pratik uygulama: Mezurayla boru ve direk çapı ölçmek
Kalın bir borunun, kolonun veya ağaç gövdesinin çapını kumpasla ölçmek çoğu zaman mümkün değildir. Bunun yerine bir şerit metre gövdenin etrafına sarılıp çevre ölçülür ve çevre π'ye bölünür. Örneğin çevresi 47 cm ölçülen bir borunun çapı 47 ÷ 3,14159 ≈ 14,96 cm, yani yaklaşık 15 cm'dir. Ormancılıkta ağaçların göğüs yüksekliği çapı da bu yöntemle bulunur.
Bisiklet ve araç tekerleklerinde ise tersi yapılır: lastik dahil teker çapından çevre hesaplanır ve bir tam turda gidilen mesafe bulunur. 70 cm çaplı bir teker bir turda yaklaşık 2,2 metre ilerler; bu da 1 km için yaklaşık 455 tur demektir. Yuvarlak bir masa örtüsünün kenarına şerit dikecekseniz yine çevre formülü kullanılır.
Kare, dikdörtgen ve diğer şekillerin alanı için alan hesaplama, silindir ve küre hacmi için hacim hesaplama, açıyı birimler arasında çevirmek için derece radyan çevirme aracını kullanabilirsiniz.