Kesir nedir, kesir hesaplama ne işe yarar?
Kesir, bir bütünün eş parçalarından kaç tanesinin alındığını gösteren sayıdır ve pay/payda biçiminde yazılır. 3/4 ifadesinde payda (4) bütünün kaç eşit parçaya bölündüğünü, pay (3) bu parçalardan kaçının alındığını gösterir. Kesirlerle dört işlem, payda eşitleme ve sadeleştirme gerektirdiği için hata yapmaya açıktır; bu araç işlemi doğru yapar ve sonucu en sade haliyle verir.
- Öğrenciler ve veliler: İlkokul ve ortaokul ödevlerindeki kesir işlemlerini kontrol etmek için.
- Mutfak: Tariflerdeki 1/2 ve 1/3 bardak gibi ölçüleri toplamak veya çarpmak için.
- Marangozluk ve tadilat: İnç cinsinden kesirli ölçülerle çalışırken.
- Sınav hazırlığı: LGS ve TYT'deki rasyonel sayı sorularında sonucu doğrulamak için.
Kesirlerle işlemler nasıl yapılır?
Toplama: a/b + c/d = (a × d + c × b) ÷ (b × d) Çıkarma: a/b − c/d = (a × d − c × b) ÷ (b × d) Çarpma: a/b × c/d = (a × c) ÷ (b × d) Bölme: a/b ÷ c/d = a/b × d/cToplama ve çıkarmada önce paydalar eşitlenir; en küçük ortak payda paydaların EKOK'udur. Çarpmada paylar ve paydalar kendi aralarında çarpılır. Bölmede ikinci kesir ters çevrilip çarpılır. Sonuçta pay ve payda EBOB'larına bölünerek sadeleştirilir.
Örnek hesaplamalar
- Toplama: 1/2 + 1/3 → ortak payda 6 → 3/6 + 2/6 = 5/6 (≈ 0,833333)
- Çıkarma: 3/4 − 1/6 → ortak payda 12 → 9/12 − 2/12 = 7/12
- Çarpma: 2/3 × 9/10 = 18/30 = 3/5
- Bölme: 3/4 ÷ 2/5 = 3/4 × 5/2 = 15/8 = 1 tam 7/8 (1,875)
Bileşik ve tam sayılı kesir
Payı paydasından büyük kesirlere bileşik kesir denir (15/8 gibi). Bileşik kesir tam sayılı kesre çevrilirken pay paydaya bölünür; bölüm tam kısmı, kalan yeni payı verir: 15 ÷ 8 = 1, kalan 7 → 1 tam 7/8. Tersine çevirmek için tam kısım payda ile çarpılıp paya eklenir: 1 × 8 + 7 = 15 → 15/8.
| Kesir | Ondalık | Yüzde |
|---|---|---|
| 1/2 | 0,5 | %50 |
| 1/3 | 0,333… | %33,33 |
| 1/4 | 0,25 | %25 |
| 3/4 | 0,75 | %75 |
| 1/5 | 0,2 | %20 |
| 1/8 | 0,125 | %12,5 |
Sık yapılan hatalar
- Toplamada payları ve paydaları ayrı ayrı toplamak: 1/2 + 1/3, 2/5 değildir.
- Bölmede ters çevirmeyi birinci kesre uygulamak; ters çevrilen her zaman ikinci kesirdir.
- Sonucu sadeleştirmeyi unutmak: 18/30 ile 3/5 aynı sayıdır.
- Paydaya 0 yazmak: sıfır paydalı kesir tanımsızdır.
Ortak paydayı ve sadeleştirme sayısını bulmak için EBOB EKOK hesaplama, ondalık sayıyı kesre çevirmek için ondalık sayıyı kesre çevirme, oran problemleri için oran orantı hesaplama aracını kullanabilirsiniz.