Hedef kalp atış hızı nedir, ne işe yarar?
Hedef kalp atış hızı, egzersiz sırasında istenen etkiyi (ısınma, yağ yakımı, dayanıklılık veya hız) almak için nabzın tutulması gereken aralıktır. Egzersiz yoğunluğunu ayarlamanın en pratik yolu nabzı izlemektir: çok düşük nabız beklenen faydayı sağlamaz, sürekli çok yüksek nabız ise yorgunluk ve sakatlık riskini artırır.
- Yağ yakımı ve kilo verme: Uzun süreli, orta tempolu yürüyüş ve koşu için uygun aralığı bulmak.
- Koşu ve bisiklet antrenmanı: Akıllı saat veya göğüs bandıyla bölge bazlı antrenman yapmak.
- Kondisyona yeni başlayanlar: Kendini zorlamadan güvenli bir yoğunlukta başlamak.
- Kondisyon takibi: Dinlenik nabzın zamanla düşmesini izleyerek gelişimi görmek.
Hedef kalp atış hızı nasıl hesaplanır?
Önce tahmini maksimum kalp atış hızı bulunur, sonra hedeflenen yoğunluğa göre aralık belirlenir.
1. Maksimum kalp atış hızı
Maksimum nabız = 220 − yaşFox ve Haskell'in (1970) yaygınlaşan formülüdür. Basit olduğu için en çok kullanılandır; ancak kişiler arasında ±10–12 atım sapma olabilir. Tanaka formülü (208 − 0,7 × yaş) bazı yaş gruplarında daha yakın sonuç verir.
2. Karvonen yöntemi (nabız rezervi)
Dinlenik nabzınızı biliyorsanız Karvonen yöntemi kişisel kondisyonu hesaba kattığı için daha isabetlidir:
Hedef nabız = (Maksimum nabız − Dinlenik nabız) × Yoğunluk + Dinlenik nabızDinlenik nabzınızı sabah uyanınca, yataktan kalkmadan bir dakika sayarak ölçebilirsiniz.
Örnek hesaplama
40 yaşında, dinlenik nabzı 60 olan biri için maksimum nabız 220 − 40 = 180'dir. Nabız rezervi 180 − 60 = 120. %70 yoğunlukta hedef nabız 120 × 0,70 + 60 = 144 atım/dk olur.
Nabız bölgeleri
| Bölge | Yoğunluk | Amaç |
|---|---|---|
| 1 | %50–60 | Isınma, aktif dinlenme |
| 2 | %60–70 | Yağ yakımı, temel dayanıklılık |
| 3 | %70–80 | Aerobik kapasite |
| 4 | %80–90 | Laktat eşiği, hız |
| 5 | %90–100 | Kısa süreli maksimum efor |
Yaşa göre maksimum nabız tablosu
| Yaş | Maksimum nabız | Bölge 2 (%60–70) |
|---|---|---|
| 20 | 200 | 120 – 140 |
| 30 | 190 | 114 – 133 |
| 40 | 180 | 108 – 126 |
| 50 | 170 | 102 – 119 |
| 60 | 160 | 96 – 112 |
Dikkat edilmesi gerekenler
- Nabız; sıcak hava, kafein, uykusuzluk, stres ve susuzlukla yükselir. Aynı tempoda nabzınız normalden yüksekse yoğunluğu azaltın.
- Bileğe takılan saatler hızlı tempo değişimlerinde geç veya hatalı ölçebilir; göğüs bandı daha isabetlidir.
- Göğüs ağrısı, baş dönmesi veya nefes darlığı olursa egzersizi hemen bırakın.
Egzersizle harcadığınız enerjiyi görmek için yürüyüş ve koşu kalori hesaplama, tempo hesabı için koşu temposu hesaplama, günlük enerji ihtiyacınız için günlük kalori ihtiyacı aracını kullanabilirsiniz.
Not: Bu hesaplama bilgilendirme amaçlıdır. Kalp hastalığı, yüksek tansiyon veya nabzı etkileyen ilaç (ör. beta bloker) kullanımı varsa egzersiz yoğunluğunu doktorunuza danışarak belirleyin.