İhbar tazminatı nedir, ne işe yarar?
Belirsiz süreli iş sözleşmesini feshetmek isteyen taraf, bunu karşı tarafa kanunda belirtilen süre kadar önceden bildirmek zorundadır. Bu süreye ihbar süresi denir. İşveren bildirimi yapmadan ya da süreyi beklemeden işçiyi çıkarırsa, ihbar süresine ait ücreti ihbar tazminatı olarak öder. Kural iki taraf için de geçerlidir: bildirim yapmadan işi bırakan işçi de işverene ihbar tazminatı ödemekle yükümlü olabilir.
Bu hesaplama aracı şu durumlarda işinize yarar:
- İşten çıkarıldığınızda: Bildirim süresi verilmeden çıkarıldıysanız alacağınız tutarı öğrenmek.
- Bildirim süresini kontrol etmek: İşverenin verdiği bildirim süresinin kanuni süreyi karşılayıp karşılamadığını görmek.
- İşverenler için: İşten çıkış maliyetini ve bildirimin en geç hangi tarihte yapılması gerektiğini planlamak.
- Arabuluculuk ve dava öncesi: Kıdem tazminatıyla birlikte toplam alacağı kabaca tahmin etmek.
İhbar süreleri (İş Kanunu md. 17)
| Çalışma süresi | İhbar süresi |
|---|---|
| 6 aydan az | 2 hafta |
| 6 ay – 1,5 yıl | 4 hafta |
| 1,5 yıl – 3 yıl | 6 hafta |
| 3 yıldan fazla | 8 hafta |
Bu süreler asgaridir; iş sözleşmesiyle artırılabilir.
İhbar tazminatı nasıl hesaplanır?
Brüt ihbar tazminatı = (Aylık brüt ücret ÷ 30) × 7 × İhbar haftasıHesapta yalnızca çıplak ücret değil, düzenli ödenen yemek, yol gibi yan haklar da dahil edilmiş giydirilmiş brüt ücret esas alınır.
Örnek hesaplama
2 yıl çalışmış, giydirilmiş brüt ücreti 30.000 TL olan işçinin ihbar süresi 6 haftadır. Tazminat: 30.000 ÷ 30 × 7 × 6 = 42.000 TL brüttür. Bu tutardan 318,78 TL damga vergisi kesilir; gelir vergisi ise kişinin yıllık matrahına göre ayrıca hesaplanır.
Kesintiler
- Damga vergisi: binde 7,59 oranında kesilir.
- Gelir vergisi: ihbar tazminatı, kıdem tazminatından farklı olarak gelir vergisine tabidir. Kesinti oranı yıl içindeki kümülatif gelir vergisi matrahınıza göre %15 ile %40 arasında değişir. Bu yüzden net tutar kişiden kişiye farklıdır.
- İhbar tazminatından SGK primi kesilmez.
Ne zaman ihbar tazminatı alınamaz?
İşçi istifa ederse, işçi ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranış nedeniyle haklı olarak çıkarılırsa (İş Kanunu md. 25/II) veya sözleşme belirli süreliyse ihbar tazminatı doğmaz.
Sık yapılan hatalar
- Çıplak brüt ücretle hesaplamak: Düzenli yemek, yol ve ikramiye ödemeleri eklenmezse tazminat düşük çıkar.
- Kıdem ve ihbar tazminatını karıştırmak: Kıdem tazminatı için en az 1 yıl çalışma gerekir ve tavana tabidir; ihbar tazminatında tavan yoktur ve 6 aydan kısa çalışmada da doğabilir. Kıdem tutarınızı kıdem tazminatı hesaplama ile bulabilirsiniz.
- Net tutarı brütle aynı sanmak: İhbar tazminatından gelir vergisi kesildiği için ele geçen tutar brütten düşüktür.
Yıllık izin alacağınızı yıllık izin hesaplama, aylık net maaşınızı brütten nete maaş hesaplama ile görebilirsiniz.
Not: Hesaplama 4857 sayılı İş Kanunu md. 17 esas alınarak bilgilendirme amacıyla yapılır. Kendi durumunuz için bir avukata, arabulucuya veya Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın ALO 170 hattına danışmanızı öneririz.