Karekök nedir, ne işe yarar?
Bir sayının karekökü, kendisiyle çarpıldığında o sayıyı veren pozitif sayıdır: √81 = 9 çünkü 9 × 9 = 81. Tam kare olmayan sayıların karekökü ondalıklı (irrasyonel) bir sayıdır: √2 ≈ 1,41421356. Karekök, kare alma işleminin tersidir ve matematikten mühendisliğe pek çok alanda kullanılır.
- Alan ve kenar: Alanı 49 m² olan kare bir odanın kenarı √49 = 7 m'dir.
- Pisagor teoremi: Dik üçgende hipotenüs c = √(a² + b²) ile bulunur.
- İstatistik: Standart sapma, varyansın kareköküdür.
- Ders ve sınav: Köklü ifadeleri sadeleştirme ve kök dışına çıkarma sorularını kontrol etmek.
Karekök nasıl hesaplanır?
Tam kare sayıların (1, 4, 9, 16, 25...) karekökü tam sayıdır. Diğer sayılarda karekök, iki tam kare arasındaki bir ondalık sayıdır: √50, √49 = 7 ile √64 = 8 arasında, yaklaşık 7,0711'dir. Hesaplayıcı sonucu 8 ondalık basamağa kadar verir.
Örnek hesaplama
√72 için önce 72'nin en büyük tam kare çarpanı aranır: 72 = 36 × 2. 36'nın kökü 6 olduğu için √72 = 6√2 ≈ 8,48528137 bulunur.
Kök dışına çıkarma
Kökün içindeki sayı, tam kare bir çarpana ayrılabiliyorsa o çarpanın kökü dışarı alınır:
√72 = √(36 × 2) = 6√2Hesaplayıcı tam sayılarda bu sadeleştirmeyi otomatik yapar.
Sık kullanılan karekökler tablosu
| Sayı | Karekök | Sayı | Karekök |
|---|---|---|---|
| √2 | ≈ 1,4142 | √16 | 4 |
| √3 | ≈ 1,7321 | √25 | 5 |
| √5 | ≈ 2,2361 | √50 | 5√2 ≈ 7,0711 |
| √8 | 2√2 ≈ 2,8284 | √100 | 10 |
| √12 | 2√3 ≈ 3,4641 | √144 | 12 |
Sık yapılan hatalar
- Kökleri toplamak: √9 + √16 = 3 + 4 = 7'dir; ancak √(9 + 16) = √25 = 5'tir. Toplamın kökü, köklerin toplamı değildir.
- Negatif sayının karekökü: Gerçel sayılarda negatif sayının karekökü yoktur; küpkök ise vardır (∛−8 = −2).
- En büyük tam kareyi kaçırmak: √72'yi 2√18 yazmak yarım kalmış sadeleştirmedir; doğru sonuç 6√2'dir.
Üs ve kök ilişkisi
- xⁿ: x'in n kez kendisiyle çarpımı. 2¹⁰ = 1.024
- Kök, kesirli üstür: ⁿ√x = x^(1/n). ∛27 = 27^(1/3) = 3
- Negatif üs: x⁻ⁿ = 1 ÷ xⁿ. 2⁻³ = 0,125
Logaritma
logₐ(x) = y, "a'nın kaçıncı kuvveti x eder?" sorusunun cevabıdır: log₂(8) = 3 çünkü 2³ = 8. Taban 10 ise "log", taban e (≈ 2,71828) ise "ln" (doğal logaritma) yazılır. Farklı tabanlar arasında dönüşüm: logₐ(x) = ln x ÷ ln a.
Yüzde ve oran işlemleri için yüzde hesaplama, asal çarpanlar için EBOB-EKOK hesaplama aracına bakabilirsiniz.
Kuvvet ve üs işlemleri için üslü sayı hesaplama, üssü bulmak için logaritma hesaplama, hipotenüs için dik üçgen hesaplama aracına bakın.