Bileşik faiz nedir, ne işe yarar?
Bileşik faizde kazanılan faiz anaparaya eklenir ve sonraki dönemde faiz, faizin üzerinden de işler. Basit faizde ise faiz her dönem yalnızca ilk anapara üzerinden hesaplanır. Süre uzadıkça ve faiz sıklaştıkça iki yöntem arasındaki fark hızla büyür. Bu araç dönem sonundaki toplam tutarı, kazanılan faizi ve efektif yıllık getiriyi gösterir; isterseniz her ay düzenli eklenen tutarı da hesaba katar.
- Vadeli mevduat veya katılım hesabında birikiminizin kaç yılda ne kadar olacağını görmek
- Her ay düzenli birikim yaparak hedeflediğiniz tutara ne zaman ulaşacağınızı planlamak
- Bankaların ilan ettiği yıllık oranla gerçek (efektif) getiriyi karşılaştırmak
- Uzun vadede faizin faizinin ne kadar etkili olduğunu somut olarak görmek
Bileşik faiz nasıl hesaplanır?
Dönem sonu tutar = Anapara × (1 + r ÷ n)n × tr: yıllık faiz oranı (ondalık olarak, %40 için 0,40), n: faizin yılda kaç kez eklendiği (aylık 12, günlük 365), t: süre (yıl).
Efektif yıllık getiri = (1 + r ÷ n)n − 1Örnek hesaplama
100.000 TL, yıllık %40 faizle 3 yıl değerlendiriliyor:
- Faiz yılda bir eklenirse: 100.000 × 1,40³ = 274.400 TL
- Faiz her ay eklenirse: 100.000 × (1 + 0,40 ÷ 12)³⁶ ≈ 325.578,57 TL
- Aylık eklemede efektif yıllık getiri yaklaşık %48,21 olur
Hiç anapara koymadan her ay 5.000 TL biriktiren biri, aynı oran ve aylık faizle 5 yıl sonunda toplam 300.000 TL yatırmış ve yaklaşık 922.797 TL'ye ulaşmış olur.
Bileşik faiz ve basit faiz karşılaştırması
10.000 TL, yıllık %10 faiz, faiz yılda bir eklenirse:
| Yıl | Bileşik faiz | Basit faiz |
|---|---|---|
| 1 | 11.000 TL | 11.000 TL |
| 2 | 12.100 TL | 12.000 TL |
| 5 | 16.105 TL | 15.000 TL |
| 10 | 25.937 TL | 20.000 TL |
72 kuralı: paranız kaç yılda ikiye katlanır?
72'yi yıllık faiz oranına bölün. %12 faizle para yaklaşık 72 ÷ 12 = 6 yılda, %24 faizle yaklaşık 3 yılda ikiye katlanır. Bu pratik bir tahmindir; kesin sonuç için hesaplayıcıyı kullanın.
Dikkat edilmesi gerekenler
- Vergi: Mevduat faizinden stopaj kesilir; elinize geçen getiri kesinti sonrası tutardır. Hesaplama vergiyi içermez.
- Enflasyon: Nominal getiri yüksek görünse de paranın alım gücü enflasyonla azalır. Gerçek kazancınızı reel getiri hesaplama aracıyla görebilirsiniz.
- Oran değişimi: Uzun vadede faiz oranları sabit kalmaz; sonuç, oranın tüm süre boyunca aynı kaldığı varsayımına dayanır.
Faizin yalnızca anapara üzerinden işlediği durumlar için basit faiz hesaplama, yıllık büyüme oranını bulmak için CAGR hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Bu araç yalnızca matematiksel hesap yapar, yatırım tavsiyesi değildir.