Bazal metabolizma hızı nedir, ne işe yarar?
Bazal metabolizma hızı (BMH), vücudun tam dinlenme halinde nefes alma, kalbin çalışması, vücut ısısının korunması ve hücre yenilenmesi gibi temel işlevler için harcadığı günlük enerjidir. Hiç hareket etmeden bütün gün yatsanız bile bu kadar kalori yakarsınız. Çoğu insanda günlük toplam harcamanın yaklaşık %60–70'ini oluşturur.
- Diyet yaparken kalori hedefinin altına inmemek için alt sınırı görmek
- Günlük kalori ihtiyacını hesaplamanın ilk adımını yapmak
- Kilo verme sürecinde metabolizmanın nasıl değiştiğini izlemek
- Spor ve beslenme programlarında enerji planlaması yapmak
Bazal metabolizma hızı nasıl hesaplanır?
Araç iki yaygın formülü birlikte kullanır ve sonuçları karşılaştırır. Formüllerde kilo kg, boy cm, yaş yıl olarak girilir.
Mifflin-St Jeor (1990): Günümüzde en çok önerilen formüldür. Amerikan Diyetisyenler Derneği'nin karşılaştırmalı değerlendirmesinde sağlıklı yetişkinlerde en tutarlı sonucu veren denklem olarak öne çıkmıştır.
Erkek: 10 × kilo + 6,25 × boy − 5 × yaş + 5 Kadın: 10 × kilo + 6,25 × boy − 5 × yaş − 161Harris-Benedict (Roza ve Shizgal, 1984 revizyonu): 1919'da geliştirilen klasik formülün güncellenmiş halidir.
Erkek: 88,362 + 13,397 × kilo + 4,799 × boy − 5,677 × yaş Kadın: 447,593 + 9,247 × kilo + 3,098 × boy − 4,330 × yaşÖrnek hesaplama
30 yaşında, 180 cm boyunda, 80 kg bir erkek:
- Mifflin-St Jeor: 800 + 1.125 − 150 + 5 = 1.780 kcal/gün
- Harris-Benedict: 88,362 + 1.071,76 + 863,82 − 170,31 ≈ 1.854 kcal/gün
- İki formülün ortalaması: yaklaşık 1.817 kcal/gün; saatte ortalama 74 kcal
30 yaşında, 165 cm, 65 kg bir kadın için sonuçlar 1.370 kcal (Mifflin-St Jeor) ve 1.430 kcal (Harris-Benedict) olur.
BMH'yi etkileyen faktörler
| Faktör | Etkisi |
|---|---|
| Kas kütlesi | Kas arttıkça BMH yükselir |
| Yaş | Her 10 yılda formüle göre yaklaşık 50 kcal düşer |
| Cinsiyet | Erkeklerde ortalama daha yüksektir |
| Çok düşük kalorili diyet | Vücut enerji tasarrufuna geçer, BMH düşebilir |
| Tiroit hormonları | Az ya da çok çalışan tiroit BMH'yi belirgin değiştirir |
Sık yapılan hatalar
- BMH'yi günlük ihtiyaç sanmak: BMH yalnızca dinlenme halindeki harcamadır. Günlük hareket ve egzersiz eklenince toplam ihtiyaç bulunur; bunun için günlük kalori ihtiyacı hesaplama aracını kullanın.
- BMH'nin altında yemek: Uzun süre BMH'nin altında beslenmek kas kaybına ve halsizliğe yol açabilir.
- Kaslı kişilerde formüle körü körüne güvenmek: Formüller ortalama vücut yapısını varsayar; kas oranı yüksek kişilerde gerçek BMH daha yüksektir. Vücut kompozisyonunuzu vücut yağ oranı aracıyla görebilirsiniz.
Kilonuzu genel olarak değerlendirmek için vücut kitle indeksi aracına bakabilirsiniz.
Not: Bu hesaplama bilgilendirme amaçlıdır. Formüller ortalama değer verir; hormonal durumlar ve ilaçlar metabolizmayı değiştirebilir. Beslenme planı için doktorunuza veya bir diyetisyene danışın.