Senet iskontosu nedir, ne işe yarar?
Vadesi gelmemiş bir senedi veya çeki bankaya, faktoring şirketine ya da bir kişiye verip vadeden önce paraya çevirmeye senet kırdırma denir. Paranın vadeye kadar olan süresi için kesilen faize iskonto, elinize geçen paraya da peşin değer denir. Bu araç iskonto tutarını ve peşin değeri, ticari hayatta yaygın olan dış iskonto ve matematiksel olarak doğru kabul edilen iç iskonto yöntemleriyle hesaplar.
- Elinizdeki senedi kırdırmadan önce ne kadar para alacağınızı öğrenmek
- Faktoring veya banka teklifini kontrol etmek
- Vadeli satışta erken tahsilat indirimi teklif ederken tutarı hesaplamak
- Muhasebe ve ticari matematik derslerinde iskonto sorularını çözmek
Senet iskontosu nasıl hesaplanır?
Dış iskonto (ticari iskonto)
İskonto, senedin üzerindeki tutar (nominal değer) üzerinden hesaplanır. Uygulamada en yaygın yöntemdir.
İskonto = Nominal × Yıllık oran × Gün ÷ 360 Peşin değer = Nominal − İskontoİç iskonto (gerçek iskonto)
İskonto, peşin değer üzerinden hesaplanır. Peşin değere vade boyunca faiz işletildiğinde tam olarak nominal değere ulaşılır.
Peşin değer = Nominal ÷ (1 + Yıllık oran × Gün ÷ 360)Örnek hesaplama 1
10.000 TL'lik, vadesine 90 gün kalmış senet yıllık %36 oranla kırdırılırsa:
- Dış iskonto: 10.000 × 0,36 × 90 ÷ 360 = 900 TL; elinize geçen 9.100 TL
- İç iskonto: 10.000 ÷ 1,09 ≈ 9.174,31 TL; iskonto 825,69 TL
Örnek hesaplama 2
50.000 TL'lik, vadesine 60 gün kalmış senet yıllık %48 oranla kırdırılırsa dış iskonto 4.000 TL olur ve elinize 46.000 TL geçer. İç iskontoyla peşin değer 46.296,30 TL, iskonto 3.703,70 TL'dir.
Vadeye kalan güne göre iskonto (10.000 TL, yıllık %36, dış iskonto)
| Vadeye kalan gün | İskonto | Elinize geçen |
|---|---|---|
| 30 | 300 TL | 9.700 TL |
| 60 | 600 TL | 9.400 TL |
| 90 | 900 TL | 9.100 TL |
| 180 | 1.800 TL | 8.200 TL |
Dikkat edilmesi gerekenler
- Dış iskonto her zaman daha büyüktür: Aynı oranda dış iskontoyla elinize iç iskontoya göre daha az para geçer.
- Masraflar: Banka veya faktoring şirketi iskontoya ek olarak komisyon, masraf ve BSMV kesebilir; teklifteki net tutara bakın.
- Gün sayısı: Ticari uygulamada yıl 360 gün kabul edilir; 365 gün seçerseniz iskonto biraz azalır.
- Kısa vade için uygundur: Bu basit faiz mantığıdır; vade uzadıkça bileşik faizle fark büyür.
Basit faiz mantığını görmek için basit faiz hesaplama, vadeye kalan günü bulmak için iki tarih arası gün hesaplama, peşin ve vadeli seçenekleri karşılaştırmak için peşin mi taksit mi hesaplama aracını kullanabilirsiniz.