Başabaş noktası nedir, ne işe yarar?
Başabaş noktası, toplam gelirin toplam gidere eşit olduğu, yani işletmenin ne kâr ne zarar ettiği satış miktarıdır. Bu noktanın altında kalan her satış ayı zararla kapatır, üzerindeki her satış ise kâra katkı yapar. Bir işin ayakta kalması için asgari hedefi gösterdiği için girişimcilerin ve küçük işletmelerin en çok baktığı göstergelerden biridir.
- Yeni iş kurarken: Kafe, dükkân veya e-ticaret sitesi açmadan önce kirayı ve personeli çıkarmak için ayda kaç satış gerektiğini görmek.
- Fiyat belirlerken: Satış fiyatındaki bir indirimin veya zammın gereken satış adedini nasıl değiştirdiğini test etmek.
- Kredi ve yatırım başvurusunda: İş planında bankaya veya ortağa gerçekçi bir satış hedefi sunmak.
- Maliyet artışlarında: Kira, kargo veya komisyon arttığında yeni hedefin ne olduğunu hesaplamak.
Başabaş noktası nasıl hesaplanır?
Başabaş adedi = Sabit giderler ÷ (Birim satış fiyatı − Birim değişken maliyet)Kavramlar
- Sabit giderler: Satış olsa da olmasa da ödenen giderler: kira, personel maaşı, muhasebe, yazılım abonelikleri.
- Değişken maliyet: Her satışta oluşan maliyet: ürünün alış fiyatı, kargo, ambalaj, pazaryeri komisyonu, ödeme komisyonu.
- Katkı payı: Satış fiyatı ile değişken maliyet arasındaki fark. Her satışın sabit giderleri karşılamaya ne kadar katkı yaptığını gösterir.
Örnek hesaplama
Aylık sabit gideri 50.000 TL olan bir e-ticaret işletmesi ürünü 250 TL'ye satıyor; ürün, kargo ve komisyon dahil birim maliyeti 150 TL. Katkı payı 100 TL'dir.
- Başabaş adedi: 50.000 ÷ 100 = 500 adet
- Başabaş cirosu: 500 × 250 = 125.000 TL
- Ayda 20.000 TL kâr hedefi için: (50.000 + 20.000) ÷ 100 = 700 adet
Başabaş noktasını düşürmenin yolları
- Sabit giderleri azaltmak
- Satış fiyatını artırmak
- Tedarik, kargo veya komisyon maliyetlerini düşürerek katkı payını yükseltmek
Satış fiyatı başabaş noktasını nasıl etkiler?
Aynı örnekte (sabit gider 50.000 TL, birim maliyet 150 TL) satış fiyatı değiştikçe gereken satış adedi:
| Satış fiyatı | Katkı payı | Başabaş adedi |
|---|---|---|
| 200 TL | 50 TL | 1.000 adet |
| 250 TL | 100 TL | 500 adet |
| 300 TL | 150 TL | 334 adet |
| 350 TL | 200 TL | 250 adet |
Fiyattaki küçük bir değişiklik, katkı payı küçük olduğunda gereken satışı katlayabilir. İndirim kampanyası planlarken bu etkiyi mutlaka hesaplayın.
Sık yapılan hatalar
- Değişken maliyeti eksik yazmak: Pazaryeri komisyonu, ödeme komisyonu, kargo ve ambalaj unutulursa başabaş noktası olduğundan düşük görünür.
- Kendi maaşınızı saymamak: İşletme sahibinin geçimi için gereken tutar da sabit gidere eklenmelidir.
- KDV'li ve KDV'siz tutarları karıştırmak: Tüm tutarları KDV hariç girin; KDV size ait bir gelir değildir.
Satış fiyatınızın kâr marjını görmek için kâr marjı hesaplama, komisyon ve kargoyu dahil ederek fiyat belirlemek için pazaryeri satış fiyatı hesaplama aracını kullanabilirsiniz. KDV ayrıştırması için KDV hesaplama sayfasına bakın.