Ay evresi hesaplama nedir, ne işe yarar?
Ay evresi, Dünya'dan bakıldığında Ay'ın Güneş tarafından aydınlatılan yüzeyinin ne kadarını gördüğümüzü anlatır. Ay, Dünya etrafında dönerken yaklaşık 29,5 günde bir yeni aydan dolunaya ve tekrar yeni aya döner. Bu araç seçtiğiniz tarihte Ay'ın hangi evrede olduğunu, kaç günlük olduğunu ve bir sonraki dolunay ile yeni ayın ne zaman olacağını yaklaşık olarak hesaplar.
- Gökyüzü gözlemi ve fotoğrafçılık: Yıldız ve Samanyolu çekimleri için ışık kirliliğinin az olduğu yeni ay gecelerini seçmek
- Kamp ve doğa yürüyüşü: Gece aydınlığını önceden bilmek
- Balıkçılık ve tarım: Geleneksel olarak ay evresine göre yapılan planlamalar
- Merak: Doğduğunuz gece Ay'ın hangi evrede olduğunu öğrenmek
Ay evresi nasıl hesaplanır?
Ayın yaşı = (Tarih − Bilinen bir yeni ay) mod 29,530589 gün Aydınlanma oranı ≈ (1 − cos(2π × Ayın yaşı ÷ 29,53)) ÷ 2Başlangıç noktası olarak 6 Ocak 2000 18:14 UTC'deki yeni ay alınır. Bu andan itibaren geçen gün sayısı sinodik aya (iki yeni ay arasındaki ortalama süre, 29,530589 gün) bölünür; kalan, Ay'ın yaşıdır. Yaş 0'a yakınsa yeni ay, 14,8 civarındaysa dolunaydır.
Örnek hesaplama
23 Nisan 2024 öğlen saatini ele alalım. 6 Ocak 2000'den bu yana yaklaşık 8.873,7 gün geçmiştir. Bu süre 29,53'e bölündüğünde 300 tam döngü çıkar ve geriye yaklaşık 14,5 gün kalır. Ay'ın yaşı 14,5 gün olduğu için evre Dolunay'dır. Gerçekten de o gün UTC 23:49'da dolunay yaşanmıştır.
Ay evreleri tablosu
| Evre | Ayın yaşı (gün) | Görünüm |
|---|---|---|
| Yeni Ay | 0 – 1,8 | Görünmez |
| Hilal (büyüyen) | 1,8 – 5,5 | Akşam batıda ince hilal |
| İlk Dördün | 5,5 – 9,2 | Yarım ay, sağ taraf aydınlık |
| Şişkin Ay (büyüyen) | 9,2 – 12,9 | Yarıdan fazla aydınlık |
| Dolunay | 12,9 – 16,6 | Tamamen aydınlık, bütün gece görünür |
| Şişkin Ay (küçülen) | 16,6 – 20,3 | Gece geç doğar |
| Son Dördün | 20,3 – 24,0 | Yarım ay, sol taraf aydınlık |
| Hilal (küçülen) | 24,0 – 27,7 | Sabaha karşı doğuda ince hilal |
Görünüm açıklamaları Türkiye gibi Kuzey Yarımküre ülkeleri içindir; Güney Yarımküre'de aydınlık taraf ters görünür.
Ay her gün yaklaşık 50 dakika geç doğar. Bu yüzden dolunay gün batımında doğup gün doğumunda batarken, ilk dördün öğleden sonra doğar ve gece yarısı batar.
Dikkat edilmesi gerekenler
- Hesap ortalama ay döngüsüne dayandığı için dolunay ve yeni ay tarihleri gerçek değerlerden birkaç saat, nadiren bir gün kadar sapabilir. Kesin saatler için astronomi takvimlerine bakın.
- Hesap seçilen günün öğlen saatine (UTC) göre yapılır; evre geçişine denk gelen günlerde sonuç bir önceki veya sonraki evre olabilir.
- Hicri takvimde ay başı (hilalin görülmesi) yeni aydan 1–2 gün sonra gelir; dini günler için Diyanet takvimini esas alın.
Bir tarihin haftanın hangi gününe denk geldiğini görmek için hangi gün hesaplama, bir tarihe gün eklemek için tarihe gün ekleme, iki tarih arasındaki gün sayısı için gün hesaplama aracını kullanabilirsiniz.